Dr. Asaf GÜVEN

SAĞLIKLI YAŞLANMAK

Yaşlılık hepimizin kaçınılmaz sonu olarak karşımıza çıkacaktır. Yaşlılık değişik şekillerde tanımlanmaktadır. “Dünya Sağlık Örgütü” yaşlılığı 65 yaş ve üzeri grup olarak tanımlamaktadır. Tıptaki ilerlemeler yaşlı nüfusu artırmaktadır.

Yapılan farklı çalışmalar yaşlıların bir bölümünün ağır veya hafif derecelerde sağlık sorunu olduğunu göstermektedir. Yakınlarımız ve çevredeki yaşlılarda bunu hepimiz gözlemliyoruz. Yaşlılarda kas ve kemiklerle ilgili hastalıklar; kalp ve damar hastalıkları, yüksek tansiyon , şeker hastalığı kronik (müzmin) akciğer hastalıkları , kansızlık , idrar yolu hastalıkları , çeşitli kanserler , görme , işitme ve hareketle ilgili hastalıklar, düşmeler , bilinç bozuklukları sık görülen sağlık sorunlarıdır.

Tüm bu hastalıkların oluşumunda kişisel özellikler yanı sıra genetik faktörler ve özellikle çevresel faktörler olumlu ya da olumsuz rol oynamaktadır. Kişinin yapısı düşüncesi, beslenmesi aktivitesi çok önemlidir. Yaşlılarda bedensel hastalıkların yanı sıra ruhsal sorunlar ve yaşlılarla ilgili sosyal koşullar da olumsuz olabilmektedir.

Bütün bu bilgilerin ışığında yaşlanmayı geciktirmek ya da sağlıklı yaşlanmanın biraz da elimizde olduğunu görmekteyiz. Doğumdan itibaren bazı doğruları yaptığımızda daha rahat bir yaşlılıkla karşılaşacağımız kuvvetli bir olasılıktır. Bu nedenle yapmamız gerekenleri kısaca bir hatırlayalım ve yapmaya çalışalım:

v                      Günlük yaşam işlevlerini artırmak.

v                    Hareketsiz kalmamak, mutlaka en azından yürümek, kendi işlerini yapmaya çalışmak.

v                   Toplum içinde yer sahibi olmak.

v                   Mümkün olduğunca sosyal aktivitelere katılmak.

v                   Sağlık kontrollerini zamanında yaptırmak.

v                   Gerektiği zamanda  gerektiği kadar ve doktor önerisiyle ilaç kullanmak

v                   Aile bireyleri ve arkadaşlarla ilişkileri korumak.

v                   Uykuya ve dinlenmeye zaman ayırmak.

v                   Gelir durumuna göre harcama ve barınma güvenliğini sağlamak için plan yapmak.

v                   Sigara ve alkolden uzak durmak.

v                   Aşırı güneş ışınlarından korunmak.

v                   Evde ve dışarıda kazalardan, düşmelerden korunmak için önlem almak

v                   Yaşama olumlu bakıp morali yüksek tutmak.

v                   Bizi mutlu kılan şeylere zaman ayırmak.

v                   Bilinçli ve dengeli beslenmek.

       

      Yaşlanma sürecini olumlu etkileyen gıdalar da bir göz atalı. Laboratuvarda hayvanlar üzerinde yapılan araştırmalarda sadece kalori kısıtlamasının veya aşırı beslenmemenin yaşlanma sürecini yavaşlattığı hem de hastalanmayı azalttığı bilimsel olarak görülmüştür. Uygun oranda lif, protein, vitamin ve mineralleri içeren beslenme dengeli beslenmedir.  Yeteri miktarda tahıl ürünleri (fazlası zararlı) zeytinyağı, balık, yağsız et, az yağlı süt ürünleri (özellikle yoğurt) tüketmek ve bol su içmek sağlıklıdır.  Meyve ve sebze de ihmal edilmemesi gereken besinlerdir. Aşırı yağlı besinler, katı yağlar, çok tuzlu yemekler, hazır yiyecekler, ilaçlı ve hormonlu gıdalar sağlığı olumsuz etkiler.

                                                                                                      Dr. Asaf GÜVEN Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları 

ÇOCUKLARDA İSHAL

Dr. Asaf GÜVEN

İshal nedir?

 İshal kısaca sulu dışkı yapmak demektir. Genelde ani başlar ve günde 4-5 defadan fazla dışkılama ile kendini gösterir. İshalle seyreden hastalıklar, özellikle gelişmekte olan ülkelerde çocuklara yönelik en büyük tehditlerden birini oluşturur. Dünyada yılda 1 milyar insan ishal oluyor ve çoğu 2 yaşın altında 3 milyon çocuk bu nedenle kaybediliyor.

İshalin nedenleri:

 Çocukluk çağında ishal daha çok yaz aylarında görülür ve genellikle mikroplar (enfeksiyöz ajanlar) ile meydana gelir. Mikropların çoğu hijyenik (sağlıklı) olmayan su ve gıdanın ağız yoluyla alınması sonucu bulaşır ve ishale neden olur. İshal yapan mikropların başında virüsler gelir. Daha seyrek olmak üzere bakteriler (dizanteri, kolera) nadiren de parazitler çocuklarda ishalden sorumludur. Mikropların haricinde bozuk yiyecekler, gıda zehirlenmeleri, süt alerjisi bazı anatomik bağırsak bozuklukları da ishale neden olur.

 İshalin belirtileri:

Genelde ishal ani başlar. Kramp şeklinde karın ağrısı, iştahsızlık, hafif ateş ve kusma çoğu zaman vardır. Çocuk bu nedenle kendini kötü hisseder. Bu tip viral nedenli ishaller 3-6 gün sürer ve çoğu zaman kendiliğinden geçer. Yeter ki beslenme ve sıvı alımı aksatılmasın. Bazı ishaller kusma ile birliktedir. Ciddi karın ağrısı, kakada belirgin kan olması, çok yüksek ateş ishalin daha ciddi ve bakteriyel olabileceğini düşündürür.

 İshalde ne olur?

 İshalli çocuklar dışkı yoluyla su ve elektrolit (başta tuz ve şeker) kaybederler. Gittikçe kayıp artar ve kırık testi misali çocuğun vücudundaki sıvı azalır. Bu duruma dehidratasyon adı verilir. İshalin en büyük tehlikesi sıvı kaybıdır. Bu sıvı kaybının (dehidratasyon) derecesine göre çocuğun gözleri ve küçükse bıngıldağı çöker, dudakları ve ağzı kurur, ağlarken gözyaşı akmamaya başlar, daha az ve koyu idrar çıkarır. Sonuç olarak halsizleşir ve dalgınlaşır. Bu duruma gelmiş olan çocuk acilen hekime götürülmelidir.

 İshalde tedavi:

İshalde en önemli ilke kaybedilen sıvının yerine konmasıdır. Çocuk bol sıvı içmelidir. Azar azar ve sık aralıklarla sıvı alımına devam edilmelidir. Hafif ve orta derecedeki ishal evde tedavi edilir. Bu durumda daha sık normal su verilmesi, anne sütü veya beslenmeye devam edilmesi ve izlenmesi yeterlidir.

Orta dereceli su kayıplarında eczanelerden ishal için şeker-tuz paketi (ORS) alınır. Bu paketlerden bir tanesi alınır, 1 litre temiz suya eklenerek eritilir. Az az ve sık aralıklarla çocuğa içirilir. Kabaca her bir kaka için yarım çay bardağı içirilir.

Ağır ishallerde çocuğun doktora götürülmesi sıvı ve elektrolit takviyesi gereklidir. Çocukluk çağında görülen ishallerin büyük bölümü viral olup hiçbir şekilde antibiyotik tedavisine ihtiyaç duyulmaz. Çok nadir vakalar dışında ishalde antibiyotik kullanılmaz. Bol kanlı ve sümüklü, çok yüksek ateşli seyreden ishallerde doktor nezaretinde olmak koşuluyla antibiyotik verilebilir. Ayrıca ishal kesici ilaçları kesinlikle kullanmıyoruz. Bu ilaçların ishalin kesilmesine hiçbir katkısı olmadığı gibi bazen ciddi zararlara yol açmaktadır. Benzer gerekçelerle kusma ilaçları da kullanılmamaktadır.

    İshal ne zaman tehlikelidir?

  - Bebeğin yaşı küçükse

  - Her aldığını kusuyorsa

  -Çok şiddetli ateş varsa

  -Su almıyor veya verilmemişse

  -Dışkı kanlıysa

 

  -Çocukta immun yetmezlik varsa hastalık ciddi olabilir. Bu durumda hasta mutlaka bir doktora veya sağlık kuruluşuna götürülmelidir. Şunu unutmayalım ki ishallerde ölüm susuzluk ve ihmalden kaynaklanmaktadır.

Joomla templates by Joomlashine